Assabikoon กลุ่มชนแนวหน้า

Just another WordPress.com weblog

ความรู้เกี่ยวกับหะดีษ(4) สิงหาคม 4, 2009

  • จำแนกตามลักษณะของการนำมาใช้มาเป็นหลักฐานอ้างอิง(2)

    โดย อ.อันวา สะอุ


    ประเภทของหะดีษ หะซัน

    หะดีษหะสันนั้นแบ่งออกเป็น สองประเภท ดังนี้

    1. หะดีษหะสัน ลิษฺาติฮฺ حسن لذاتهคือ หะดีษที่มีคุณสมบัติเช่นเดียวกับหะดีษศอหี้หฺ แต่จะต่างกันตรงที่สายรายงานบางคนมีความจำไม่ดีเลิศ เหมือนสายรายงานของหะดีษศอหีหฺ แต่ก็ไม่ถึงขั้นเลอะเลื่อนหรือหะดีษศอหี้หฺลิฆอยริฮฺ ตามที่ได้นิยามมาแล้ว

    ตัวอย่างหะดีษหะสัน ลิษฺาติฮฺ หะดีษที่บันทึกโดยอัตติรมิซีย์

    حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَعِيلَ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْحَسَنِ حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ وَاقِدٍ حَدَّثَنَا أَبُو غَالِبٍ قَال سَمِعْتُ أَبَا أُمَامَةَ يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثَلَاثَةٌ لَا تُجَاوِزُ صَلَاتُهُمْ آذَانَهُمْ الْعَبْدُ الْآبِقُ حَتَّى يَرْجِعَ وَامْرَأَةٌ بَاتَتْ وَزَوْجُهَا عَلَيْهَا سَاخِطٌ وَإِمَامُ قَوْمٍ وَهُمْ لَهُ كَارِهُونَ

    قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ وَأَبُو غَالِبٍ اسْمُهُ حَزَوَّرٌ

    (أخرجه الترمذي برقم :328 كتاب الصلاة /باب فيمن أم قوما وهم له كارهون)

    ความหมายของหะดีษ สามจำพวกที่การละหมาดของพวกเขานั้นเสียเปล่าคือ ทาสที่หนีจนกว่าเขาจะกลับมาหานายของเขา, สตรีที่นอนในสภาพที่สามีของนางไม่พอใจต่อนาง และคนที่เป็นผู้นำในการละหมาดแต่ผู้ตามนั้นรังเกียจในตัวเขา

    บันทึกโดย อัตติรมิซีย์ หมายเลขหะดีษ 328/ กิตาบ อัศ-เศาะลาฮฺ/  บาบ ผู้ทีเป็นอิหม่ามนำละหมาดในขณะที่มะอฺมูม(ผู้ตาม) รังเกียจตัวเขา

    หะดีษนี้เป็นหะดีษหะสันเนื่องจากผู้รายงานทั้งสี่ต่างก็เป็นผู้ที่เชื่อถือได้ นอกจากอะบูฆอลิบ    เพียงคนเดียว เพราะนักวิจารณ์หะดีษระบุว่าเป็น เศาะดู๊กยุคติ    صدوق يخطئ  (มีสัจจะและมีความผิดพลาดในการรายงานหะดีษในบางครั้ง)

    2. หะดีษหะซันลิฆอยริฮฺ حسن لغيرهคือ หะดีษอ่อน(ฎออีฟ)แต่ได้รับการสนับสนุนจากสายรายงานอื่น ซึ่งมีฐานะเดียวกันหรือเหนือกว่า จนสามารถเลื่อนฐานะเป็น หะสัน ลิฆอยริฮฺ ( เป็นหะสัน โดยมีสายรายงานอื่นมาสนับสนุน )

    เงื่อนไขในการเลื่อนฐานะหะดีษ ฎออีฟเป็นหะสันลิฆอยริฮฺ

    • ผู้รายงานหะดีษนั้นต้องไม่ถูกระบุว่าเป็น กาซิบ كاذب (คนพูดโกหก) หรือฟาสิก فاسق  (ผู้ทำบาปใหญ่หรือบาปเล็กบ่อยๆ)
    • มีสายรายงานอื่นมาสนับสนุนซึ่งมีฐานะเดียวกันหรือเหนือกว่า
    • ต้องไม่เป็นหะดีษ ชาษฺ شاذ (ขัดแย้งกับสายรายงานที่เหนือกว่า)

    ตัวอย่างหะดีษหะสัน ลิฆอยริฮฺ

    ท่านอิมามอัตติรมิซีย์ ได้บันทึกว่า

    حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ وَمُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالُوا حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَاصِمِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ قَال سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَامِرِ بْنِ رَبِيعَةَ عَنْ أَبِيهِ أَنَّ امْرَأَةً مِنْ بَنِي فَزَارَةَ تَزَوَّجَتْ عَلَى نَعْلَيْنِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرَضِيتِ مِنْ نَفْسِكِ وَمَالِكِ بِنَعْلَيْنِ قَالَتْ نَعَمْ قَالَ فَأَجَازَهُ

    ( أخرجه الترمذي برقم : 1031, كتاب النكاح/ باب: ماجاء من مهور النساء)

    ความหมายของหะดีษ มีสตรีจากเผ่าฟะซาเราะฮนางหนึ่ง ได้แต่งงานโดยได้รับสินสอดเป็นรองเท้าหนึ่งคู่ ท่านนบี ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะสัลลัม ได้กล่าวแก่นางว่า เจ้ายินยอมที่แต่งงานด้วยสินสอดที่เป็นรองเท้าหนึ่งคู่หรือ นางตอบว่า ใช่ ดังนั้นท่านนบีจึงอนุญาตให้แต่งงานได้.

    บันทึกโดย อัตติรมิซีย์ หมายเลขหะดีษ 1031/ กิตาบ อัน-นิกาหฺ /บาบ เกี่ยวกับค่าสินสอดของสตรี

    ข้อสังเกตุ อักษรที่พิมพ์ด้วยสีดำ คือ อิสน๊าดหรือสายรายงาน อักษรสีเขียวคือตัวบทหะดีษ ส่วนอักษรสีนำเงินคือ ที่มาของหะดีษ

    จากตัวอย่างหะดีษข้างต้น พบว่าในสายรายงานนั้น มีจุดบกพร่องอยู่ที่ อาศิม บิน อุบัยดิลลาฮฺ عَاصِمِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ นักวิจารณ์หะดีษได้กล่าวถึงตัวเขาว่า เป็นผู้มีความจำอยู่ในขั้นเลว سؤ الحفظ

    ดังนั้นสายรายงานที่มี อาศิมบิน อุบัยดิลละฮฺ รวมอยู่ด้วยนั้นเป็นสายรายงานที่อ่อน    แต่เนื่องจากหะดีษนี้ยังมีกระแสรายงานอื่นอีกมาสับสนุนซึ่งได้แก่ กระแสของ ท่านอุมัร, อบูฮุรัยเราะฮฺ, สัหลฺ บิน สอัด, อบีสะอีด, อนัส, อาอิชะฮฺ, ญาบิร, และอบีหัดร็อด อัล-อัสละมีย์ รอฎิยัลลอฮุอันฮุม      หะดีษนี้จึงได้เลื่อนฐานะจากฎออีฟ (อ่อน) ขึ้นเป็น หะดีษหะสัน ลิฆอยริฮฺ

    หุก่มของหะดีษ หะซัน

    บรรดาปราชญ์ไม่ขัดแย้งเลยว่า หะดีษหะสัน นั้นสามารถนำมาอ้างอิงได้ เหมือนหะดีษศอหี้หฺ ดังนั้นมีนักปราชญ์หะดีษบางคนเช่น อิบนุหิบบาน อิบนุคุซัยมะฮฺ อัลหากิม และอิบนุสะกัน เป็นต้นได้รวบรวมหะดีษศอหี้หฺกับหะสันในตำราเล่มเดียวกันและมีทัศนะว่าหะดีษทั้งสองประเภทนั้นเป็นหะดีษศอหี้หฺทั้งหมด

    สำนวนการวินิจฉัยหะดีษของอัตติรมิซีย์

    حديث حسن صحيح มี 2 ความหมาย

    • หากหะดีษมีสองกระแสรายงานหรือมากกว่า กระแสที่หนึ่งอยู่ในระดับหะสัน ส่วนอีกกระแสหนึ่งอยู่ในระดับศอหี้หฺหากหะดีษมีกระแสเดียว ก็หมายถึง บางปราชญ์ถือว่าหะสัน ส่วนอีกฝ่ายก็ว่าศอหี้หฺ

    1.      حسن غريب ولانعرفه إلا من هذا الوجه  หมายถึงหะดีษนี้เป็นหะดีษหะสันลิษฺาติฮฺ

    2.      حسن غريب وإسناده ليس بمتصل  หมายถึงนี้ฎออีฟ(อ่อน)

    3.      حسن صحيح غريب/صحيح حسن غريب  หมายถึงหะดีษหะสันที่มีสายรายงานกระแสเดียว ซึ่งเกือบถึงขั้นหะดีษศอหี้หฺ

    ตำราที่มีหะดีษหะสัน

    หะดีษหะสันส่วนใหญ่แล้วเรามักจะพบใน ตำราดังต่อไปนี้

    1.      สุนัน   السنن เช่น สุนัน อัตติรมิซีย์, สุนันอะบีดาวูด

    2.      มุสนั๊ด المسندเช่น มุสนั๊ด อิมามอัฮหมัด, มุสนั๊ด อัลหุมัยดีย์

    3.      มุศ็อนนั๊ฟ   المصنف   เช่น มุศ็อนนั๊ฟ อับดุรรอซาก, มุศ็อนนั๊ฟ อิบนุอะบีชัยบะฮฺ

Advertisements
 

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s